भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Navakarnataka Vijnana Tantrajnana Padasampada (2011)

Navakarnataka Publications Private Limited

ಹಿಸ್ಟಮೀನ್‌ರೋಧಕ

(ವೈ) ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟಮೀನ್ ವರ್ತಿಸುವ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿ ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು. ಅಲರ್ಜಿ ಯಿಂದಾಗುವ ರೋಗಗಳ ಉಪಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ

ಹಿಸ್ಟರಾಟಮಿ

(ವೈ) ಗರ್ಭಾಶಯದ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುವುದು. ಗರ್ಭಾಶಯ ವಿಚ್ಛೇದ

ಹಿಸ್ಟಿಡೀನ್

(ರ) C6H9O2N. ಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲ. ಹಿಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜಲವಿಭಜನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ: ಅಮೀನೊಆಮ್ಲಗಳು

ಹಿಸ್ಟಿರಿಸಿಸ್

(ಭೌ) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಕಾಂತೀಯವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಭೌತ ವಿದ್ಯಮಾನ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪೀಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಟಿ (ತುಯ್ತ) ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಪೀಡನೆ-ಕೃಷ್ಟಿ ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪೀಡನೆ ಏರಿದಂತೆ ಕೃಷ್ಟಿ ಏರುವ ದರವು ಪೀಡನೆ ಇಳಿದಂತೆ ಕೃಷ್ಟಿ ಇಳಿಯುವ ದರಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ. ಅಂದರೆ ಪೀಡನೆ ಇಳಿಯುವಾಗ ಕೃಷ್ಟಿ ಇಳಿಯುವು ದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಎಂದೇ ಪೀಡನೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಲೆಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಕೃಷ್ಟಿ, ಆರೋಹಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯದಕ್ಕಿಂತ ಅವರೋಹಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯದು ಅಧಿಕ. ಪೀಡನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿದಾಗಲೂ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಶೇಷಕೃಷ್ಟಿ ಉಳಿದೇ ಇರುವುದು. ಹೀಗೆ ಕಾರಣ (ಪೀಡನೆ) ಕುರಿತಂತೆ ಪರಿಣಾಮದ (ಕೃಷ್ಟಿ) ಹಿಂಜರಿಕೆಯೇ ಹಿಸ್ಟಿರಿಸಿಸ್. ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾಂತೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾಂತೀಕರಣ ಹಿಂಜರಿಕೆಯು ಫೆರ್ರೋಕಾಂತೀಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ

ಹಿಸ್ಟಿರಿಸಿಸ್ ಚಕ್ರ

(ಭೌ) ಪೀಡನೆ ಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಅನಂತರ ಇಳಿಯುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಪದೇಪದೇ ಮಾಡಿದ ಪೀಡನೆ-ಕೃಷ್ಟಿ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಆಲೇಖದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಂವೃತ ಕುಣಿಕೆಯ ರೂಪತಾಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಹಿಸ್ಟಿರಿಸಿಸ್ ಚಕ್ರ

ಹಿಸ್ಟೊಜನ್

(ಸ) ಒಂದು ಭಾಗ ಆಗಲೇ ಶಾಶ್ವತ ಊತಕವಾಗಿ ಅಭವರ್ಧನೆಗೊಂಡಿರುವಂಥ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಊತಕ

ಹಿಸ್ಟೋನ್

(ರ) ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳ ಡಿಎನ್‌ಎಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಜಲವಿಲೇಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು. ಇವು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ (ಧನಾವಿಷ್ಟ) ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗಳು. ಲೈಸೀನ್, ಆರ್ಜಿನೈನ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟಿಡೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೋಶವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಸಾಂದ್ರಗೊಳ್ಳಲೂ ಸುರುಳಿಗೊಳ್ಳಲೂ ಇವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಶೇರುಕಗಳ ರೇತ್ರಾಣು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಇವು ಕಾಣಬರವು

ಹೀಮಚೂರಿಯ

(ವೈ) ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತವಿರುವ ವ್ಯಾಧಿ. ರಕ್ತಮೂತ್ರ

ಹೀಮಟೈಟ್

(ರ) ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಮೂಲ್ಯ ಅದಿರು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಫೆರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, Fe2O3. ತ್ರಿಕೋಣೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳು: ಒಂದು, ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಆಕಾರದ ಕೆಂಪು ಅದಿರು, ಮತ್ತೊಂದು ಬೂದು-ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳ ಲೋಹೀಯ ಸ್ಫಟಿಕ. ಕಾಠಿಣ್ಯಾಂಕ ೫.೫-೬.೫, ಸಾಸಾಂ ೪.೯-೫.೩, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶ ಶೇ. ೭೦. ಕಬ್ಬಿಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ, ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆ

ಹೀಮಟೊಫಾಗಸ್

(ಪ್ರಾ) ರಕ್ತ ಕುಡಿದು ಜೀವಿಸುವ (ಪ್ರಾಣಿಗಳು). ಉದಾ : ಜಿಗಣೆ, ತಿಗಣೆ, ರಕ್ತಭಕ್ಷಿ

ಹೀಮಟೋಸಿಸ್

(ಪ್ರಾ) ರಕ್ತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ರಕ್ತದ ಮೇಲೆ ಜರಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಮಲಿನ ರಕ್ತ ಶುದ್ಧ ರಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು

ಹೀಮಾಟಿನ್

(ರ) ಆಕ್ಸಿಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್‌ಅನ್ನು ವಿಘಟಿಸಿ ದಾಗ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ, ಕಬ್ಬಿಣ ಇರುವ, ಕಪ್ಪಾದ ವಸ್ತು

ಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್

(ವೈ) ಕಶೇರುಕಗಳ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದಿಂದ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಊತಕ ಗಳಿಗೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ, ಕಬ್ಬಿಣಯುಕ್ತ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ

ಹೀಮೊಟಾಕ್ಸಿನ್

(ವೈ) ರಕ್ತದಲ್ಲಿಯ ಕೆಂಪುಕಣಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ವಿಷವಸ್ತು

ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ

(ವೈ) ನೋಡಿ: ಕುಸುಮರೋಗ

ಹೀಮೊಲಿಂಫ್

(ವೈ) ಕೆಲವು ಕೆಳವರ್ಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಮೊಸೊಯೆಲ್ (ರಕ್ತಗುಹ)ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೂಕೊಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದ್ರವ. ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ದುಗ್ಧರಸ ಎಸಗುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಇದೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ

ಹೀಮೊಲಿಸಿಸ್

(ವೈ) ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕೋಶಗಳ ವಿಘಟನೆ. ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅಲರ್ಜಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ, ವಿಷವಸ್ತು ಗಳಿಂದ/ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ರಕ್ತಹೀನತೆ (ಅನೀಮಿಯ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ

ಹೀಮೊಸಯಾನಿನ್

(ಪ್ರಾ) ಸಂಧಿಪದಿಗಳ ಮತ್ತು ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್‌ನಂತೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ, ತಾಮ್ರಯುಕ್ತ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು

ಹೀಮೋಸ್ಟ್ಯಾಸಿಸ್

(ವೈ) ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ನಿಲುಗಡೆ. ರಕ್ತ ಸ್ತಂಭನ

ಹೀಮ್

(ರ) ಆಮ್ಲದ ನೆರವಿನಿಂದ ಗ್ಲಾಬಿನ್ನನ್ನು ಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್ನಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ಉಳಿಯುವ, ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿ ದಾಗ ಹೀಮಿನ್‌ಅನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಹೀಮಟಿನ್‌ಅನ್ನು ಕೊಡುವ ಒಂದು ದಟ್ಟವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ. C34H32N4O4Fe. (ವೈ) ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣ. ಇದು ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗ್ಲಾಬಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹೀಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಒಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App