भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Navakarnataka Vijnana Tantrajnana Padasampada (2011)

Navakarnataka Publications Private Limited

ಹ್ಯಾಪ್‌ಲಾಯ್ಡ್

(ಜೀ) ೧. ಯುಗ್ಮಕಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು (ಗೆಮೀಟು) ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳಿರುವ (ಜೀವಕೋಶ ಅಥವಾ ಜೀವಿ). ಜೋಡಿಯಾಗಿರದ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಉಳ್ಳ ಒಂದು ನೂಕ್ಲಿಯಸ್, ಕೋಶ ಅಥವಾ ಜೀವಿಯನ್ನು ಹ್ಯಾಪ್‌ಲಾಯ್ಡ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಪಲಾಯ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು nಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಯೊಸಿಸ್‌ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಕೋಶಗಳು ಹ್ಯಾಪ್‌ಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂಥ ಎರಡು ಕೋಶಗಳ ಸಂಲಯನವು ಸಹಜ (ಡಿಪ್ಲಾಯಿಡ್-ದ್ವಿಗುಣಿತ) ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ೨. ಅಗುಣಿತ, ಸರಳಗುಣಿತವಲ್ಲದ

ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಡಾಂಟ್

(ಪ್ರಾ) ಸರಳ ದಂತಾಗ್ರಗಳಿರುವ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ

ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಫೇಸ್

(ಜೀ) ಜೀವಿಯ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕೋಶಬೀಜಗಳು ಹ್ಯಾಪ್‌ಲಾಯ್ಡ್ ಆಗಿರುವ (ಅಗುಣಿತವಾಗಿ ಇರುವ) ಘಟ್ಟ

ಹ್ಯಾಬಿಟ್

(ಭೂವಿ) ಯಾವುದೇ ಖನಿಜದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಫಟಿಕರೂಪ ಅಥವಾ ರೂಪಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ

ಹ್ಯಾಮಟಮ್

(ಪ್ರಾ) ಕೈ ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥವೇ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಎಲುಬುಗಳಲ್ಲೊಂದು

ಹ್ಯಾಮರ್ ಬ್ಲೋ

(ತಂ) ಕೊಳವೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವದ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಒತ್ತಡದ ಅಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಬ್ದ

ಹ್ಯಾಮರ್ ಸ್ಕೇಲ್

(ತಂ) ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಪದರ ಅಥವಾ ಹುರುಪೆ

ಹ್ಯಾಮ್

(ಪ್ರಾ) ತೊಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗ. ಹಂದಿ ತೊಡೆಯ ಮಾಂಸ. (ತಂ) ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು. ಅವರಿಗೆ ‘ಹ್ಯಾಮ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯು ವುದುಂಟು. ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರೇಷಕ ಮತ್ತು ಅಭಿಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿಷಯ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ೩೦ ಲಕ್ಷ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೫ ಸಾವಿರ) ಹ್ಯಾಮ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಭೂಕಂಪನ, ಸುನಾಮಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಚಂಡಮಾರುತ ಮುಂತಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟದಿಂದ ಇಸ್ರೋ ಉಡಾಯಿಸಿದ (೫-೫-೨೦೦೫) ‘ಹ್ಯಾಮ್‌ಸ್ಯಾಟ್’ ಉಪಗ್ರಹವು ಹ್ಯಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ

ಹ್ಯಾಲಾಯ್ಡ್

(ರ) ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪಿನಂಥ ಸಂಯೋಜನೆಯುಳ್ಳ ಲವಣ. ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್‌ನಂಥ ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್‌ಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ

ಹ್ಯಾಲಾಯ್ಡ್ ಆಮ್ಲಗಳು

(ರ) ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಫ್ಲೂರೈಡ್, ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಬ್ರೊಮೈಡ್ ಹಾಗೂ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಅಯೊಡೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಮ್ಲಗಳ ಒಂದು ವೃಂದ

ಹ್ಯಾಲಿಟೋಸಿಸ್

(ವೈ) ಅತಿ ಕೆಟ್ಟನಾತದ ಉಸಿರು. ನಾರುಸಿರು, ದುರ್ಗಂಧ ಶ್ವಾಸ

ಹ್ಯಾಲೈಟ್

(ರ) ಕಲ್ಲುಪ್ಪು. ಸೈಂಧವ ಲವಣ. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೋಡಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪ್ಪು – NaCl). ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ ವರ್ಣರಹಿತ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ (ಕೆಲವು ವೇಳೆ ನೀಲಿ). ಕಲ್ಮಷಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಬೂದು, ಪಾಟಲ, ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದುಬಣ್ಣ ನೀಡಬಹುದು. ಕಲ್ಲುಪ್ಪು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್‌ಹೈಡ್ರೈಟ್ ಹಾಗೂ ಜಿಪ್ಸಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ: ಸೋಡಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್

ಹ್ಯಾಲೈಡ್

(ರ) ಯಾವುದೇ ಹ್ಯಾಲೊಜನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಧನತ್ವವುಳ್ಳ ಧಾತು ಅಥವಾ ರ‍್ಯಾಡಿಕಲ್ ಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಯುಕ್ತ. ಹ್ಯಾಲೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಫ್ಲೂರೈಡ್‌ಗಳು, ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ಗಳು, ಬ್ರೊಮೈಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಯೋಡೈಡ್‌ಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಹ್ಯಾಲೊಜನ್

(ರ) ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ಏಳನೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಲೂರೀನ್, ಕ್ಲೋರೀನ್, ಬ್ರೋಮೀನ್, ಅಯೋಡಿನ್ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಟಟೀನ್, ಈ ಐದು ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು. ಇವು ಲೋಹಗಳೊಡನೆ ಸರಳ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿ ಹ್ಯಾಲೈಡ್‌ಗಳೆಂಬ ಲವಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಲೋಹಕಗಳು. ಉನ್ನತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಬಂಧುತ್ವ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಅಯಾನೀಕರಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಉತ್ತಮ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕಗಳೂ ಹೌದು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ಹ್ಯಾಲೊ (ಲವಣ) ಜನ್ (ಜನಕ)ನಿಂದ ಈ ಹೆಸರು. ಲವಣಜನಕ. ಉದಾ: NaCl, KBr, KI ಇತ್ಯಾದಿ.

ಹ್ಯಾಲೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್

(ಜೀ) ಕಡಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳು

ಹ್ಯೂಮಸ್

(ಸ) ನೆಲದಲ್ಲಿಯ ಸಸ್ಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ಗೊಬ್ಬರ (ಎಲೆ, ಕಡ್ಡಿ ಮೊದಲಾದ ಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕೊಳೆತು ಕಪ್ಪೇರಿದ ಪದಾರ್ಥ). ಕಲಿಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂಶ ಹಿಡಿದಿರಿಸುವುದರ

ಹ್ಯೂಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ

(ರ) ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಬಿಟ್ಯುಮಿನಸ್ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ (ಬಗೆಬಗೆಯ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣ) ಕಂಡುಬರುವ, ಮತ್ತು ಕೊಳೆತ ಸಸ್ಯದಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ. ಇತರ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲೂ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲೂ ಅವಿಲೇಯ

ಹ್ರಸ್ವ ಮಂಡಲ

(ಭೌ) ೧. ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಾಧೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವಂಥ ವಾಹಕವನ್ನು ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವೆ ಜೋಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಶಕ್ತಿಹ್ರಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಹ್ರಸ್ವಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಸರಿಯೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹೀಗಾದಲ್ಲಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಬೇರೆ ಕಡೆ ತೆರೆದು ವಿದ್ಯುತ್ ಆ ಕಡೆ ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಈ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತಗಳಂಥ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು

ಹ್ರಸ್ವಾಕ್ಷ

(ಗ) ದೀರ್ಘವೃತ್ತದ ದೀರ್ಘಾಕ್ಷಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಉದ್ದದ ವ್ಯಾಸ. ಗೌಣಾಕ್ಷ

ಹ್ರಸ್ವಾಕ್ಷ ಗೋಳಾಭ/ಗೋಳಕಲ್ಪ

(ಗ) ನೋಡಿ : ಪರಿಭ್ರಮಣ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಭ

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App