भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Navakarnataka Vijnana Tantrajnana Padasampada (2011)

Navakarnataka Publications Private Limited

ಲಾಬ್‌ಸ್ಟರ್

(ಪ್ರಾ) ನೆಫ್ರೊಪಿಡೀ ಗಣ, ಹೋಮರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯಾವುದೇ ಸಮುದ್ರವಾಸಿ ವಲ್ಕವಂತ ಪ್ರಾಣಿ. ಹತ್ತು ಕಾಲುಗಳು, ಉದ್ದ ಬಾಲ, ಉಬ್ಬುಗಣ್ಣು ನೀಲಿ ಛಾಯೆಯ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳು ಚಿಮುಟದಂತಿರುವುದು – ಇವು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವೈಲಕ್ಷ್ಯಣ್ಯ. ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಕೆ. ಕಡಲೇಡಿ, ಚೇಳೇಡಿ

ಲಾಭ

(ಭೌ) ಸಲಕರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ದೊರೆತ ಬಲಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ

ಲಾರ್ವ

(ಪ್ರಾ) ೧. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬಂದು ಬಳಿಕ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವವರೆಗಿನ, ಅಂದರೆ ಪೊರೆಹುಳು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ವರೆಗಿನ ಕೀಟದ ರೂಪ. ಉದಾ : ಕಂಬಳಿಹುಳು. ೨. ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಲಿರುವ ಅಥವಾ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅಪೂರ್ಣ ರೂಪ. ಉದಾ : ಕಪ್ಪೆಯ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆ ಮರಿ. ಬಾಲದ ಮರಿ

ಲಾವಾ

(ಭೂವಿ) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಬಿರುಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ತಳದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊಮ್ಮುವ, ನೀರಾವಿ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಕರಗಿದ ಶಿಲಾ ಪದಾರ್ಥ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಇದರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯದವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸದೆ ಗಾಜಿನಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿ ಇರಬಹುದು. ಶಿಲಾರಸ

ಲಾಳಿ

(ತಂ) ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸು ಎಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಕ್ಕು ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ದೋಣಿ ಆಕಾರದ ಲೋಹದ ತುದಿಗಳುಳ್ಳ ಸಾಧನ

ಲಾಳಿಕೆ

(ತಂ) ದ್ರವ, ಹುಡಿ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಕಿರಿದಾದ ಬಾಯೊಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ, ಅಗಲ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಕೊಳವೆ. ಆಲಿಕೆ, ಪನ್ನಾಲೆ

ಲಿಕರ್

(ರ) ಸ್ರಾವದ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಬಂದ ದ್ರವ; ತೊಳೆಯಲು ತೋಯಿಸಿಡಲು ಅನು ಗೊಳಿಸಿದ ದ್ರವ; ಸಾರಾಯಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನೀರು; ಧಾನ್ಯದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಏಲ್, ಬಿಯರ್, ಪೋರ್ಟರ್ ಮೊದಲಾದ ಮದ್ಯ. ಧಾನ್ಯ ಮದ್ಯ. (ವೈ) ಗೊತ್ತಾದ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಿಸಿದ ದ್ರಾವಣ. ಉದಾ : ಅಮೋನಿಯ ದ್ರಾವಣ

ಲಿಕ್ವೇಷನ್

(ತಂ) ಮಿಶ್ರಲೋಹದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಲೋಹವಷ್ಟೆ ಕರಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆ ಮಿಶ್ರಲೋಹವನ್ನು ಕಾಸಿ ಅಥವಾ ದ್ರವೀಕರಿಸಿ ಹಾಗೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಲೋಹವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ದ್ರವೀಕರಣ

ಲಿಂಗ

(ಪ್ರಾ) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಂಡು ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ತೋರಿಸುವ ರಾಚನಿಕ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೊತ್ತ

ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧರಣೆ

(ವೈ) ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಜೀವಿ ಯಾವ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. XX ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಕೂಡಿದಾಗ ಹೆಣ್ಣು, XY ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಕೂಡಿದಾಗ ಗಂಡು ಜನನವಾಗುತ್ತದೆ

ಲಿಂಗ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ

(ಸಂ) ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ. ಉದಾ: ೫೭೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೭೦೦೦ ಹೆಂಗಸರಿದ್ದರೆ ಗಂಡು- ಹೆಣ್ಣು ಲಿಂಗ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ೧೦೦೦:೯೦೦

ಲಿಗ್ನಿನ್

(ಸ) ಸಸ್ಯಗಳ ಕೋಶಭಿತ್ತಿಗೆ ನಾರು ಸ್ವರೂಪ ಕೊಡಲು ಕಾರಣವಾದ, ಸೆಲ್ಯೂಲೋಸ್‌ನಂಥ ಒಂದು ಪಾಲಿಮರ್ ಸಂಯುಕ್ತ

ಲಿಗ್ನಿಫಿಕೇಷನ್

(ಸ) ಸಸ್ಯ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭೌತ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಲಿಗ್ನಿನ್ ಅಥವಾ ಲಿಗ್ನೊ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ದಾರುವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಕಾಷ್ಠೀಕರಣ

ಲಿಗ್ನೈಟ್

(ಭೂವಿ) ಸಸ್ಯದ ದಾರು ರಚನೆಯ ಗುರುತಿರುವ, ಬಿಟುಮಿನಸ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಾಂಗಾರಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಸ್ಥಿತಿಯ, ಕಂದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು. ಕೆಲವು ಜಲಜಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆವಿಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳು ಅಧಿಕ. ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ. ಲಿಗ್ನೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೈವೇಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ

ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್

(ರ) ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಯಾನುವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪರಮಾಣುವಿಗೆ ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರಮಾಣು ಅಥವಾ ಅಣು ಅಥವಾ ಅಯಾನ್. ಉದಾ: Fe(CN)64_ನಲ್ಲಿ (CN)_. ಸಹಯೋಜಕ ಬಂಧವೇರ್ಪಡುವಾಗ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಯುಗ್ಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಘಟಕ

ಲಿಗ್ರೋಯಿನ್

(ರ) ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್‌ನ ಆಂಶಿಕ ಆಸವನದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ, ಆವಿಶೀಲ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣವಾಗಿ ಬಳಸುವ ತೈಲದಂಥ ದ್ರವ. ಕುಬಿಂ ೮೦0-೧೨೦0ಸೆ

ಲಿಂಟಲ್

(ತಂ) ಬಾಗಿಲಿನ ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಯ ಮೇಲೆ ಗೋಡೆಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹಾಕುವ ಹಾಸುಮರ, ಹಾಸುಗಲ್ಲು ಮೊದಲಾದವು. ಉತ್ತರಂಗ. ದಾರವಂದ ಪಟ್ಟಿ

ಲಿಂಟ್

(ವೈ) ಗಾಯ ತೊಳೆದು ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೆರೆದು ಮೃದು ಮಾಡಿದ ಹತ್ತಿಯ ಬಿಳಿಯ ಬಟ್ಟೆ. ಗಾಯದ ಮೆದುಬಟ್ಟೆ. (ಸ) ಹತ್ತಿ ಗಿಡದ ಪ್ರಧಾನ ಬೀಜ ಕೋಶಗಳು

ಲಿಟ್ಮಸ್

(ರ) ದ್ರವದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವ ನೇರಿಳೆ ಬಣ್ಣದ ಸಸ್ಯ ಮೂಲದ (ಕಲ್ಲು ಹೂಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ) ಪದಾರ್ಥ. ಇದು ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು, ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ತಳೆಯುತ್ತದೆ

ಲಿಟ್ಮಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ

(ರ) ಲಿಟ್ಮಸ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾಗದ ಬಳಸಿ ಯಾವುದೇ ದ್ರವ ಆಮ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲವೇ (ಕ್ಷಾರವೇ) ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನ. ಆಮ್ಲವಾದರೆ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಕಾಗದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲವಾದರೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೂ ತಿರುಗುತ್ತದೆ

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App